Кыргыз Республикасынын стоматология кызматынын 2024-2027-жылдарга карата өнүктүрүү концепциясы
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.1.1Ключевые слова:
стоматология, ассоциация, мониторинг, баалоо, мамлекет, саламаттыкты сактоо, жардам, кызматАннотация
Макала Кыргыз Республикасындагы стоматология кызматындагы проблемаларды жана келечектерди карайт, ооздун ден соолугу жалпы калктын жакшылыгынын ажырагыс бөлүгү катары маанилүүлүгүн баса белгилейт. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун (ДСУ) маалыматы боюнча, дүйнөдө болжол менен 3,5 миллиард адам ооздун ооруларына кабылышат, бул аларды эң кеңири таралган инфекциялык эмес оорулардын бири кылат. 2021-жылы ДСУ дарылоодон профилактикага өтүүнү сунуштады, бул Кыргыз Республикасында стоматология кызматын реформалоонун зарылдыгын тастыктайт. Макала өлкөдөгү стоматология кызматындагы учурдагы абалды, мамлекеттик жана жеке стоматология мекемелеринин бардыгын, ошондой эле кадр жетишсиздиги жана каржылоонун жетишсиздиги менен байланышкан проблемаларды талдайт. Негизги көңүл профилактикалык чаралардын, өзгөчө балдар арасында, маанилүүлүгүнө жана «мектеп стоматологиясын» калыбына келтирүүнүн зарылдыгына бурулат. Ошондой эле тармактагы реформалардын натыйжасында стоматология жардамдын натыйжалуулугунун төмөндөшү менен байланышкан көйгөйлөр каралат. 2022-жылы Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо ассамблеясынын 75-сессиясында кабыл алынган ооздун ден соолугу боюнча глобалдык стратегия келечектеги аракеттер үчүн негиз болот. Бул стратегия стоматология жардамын саламаттыкты сактоо системасына интеграциялоонун маанилүүлүгүнө жана бардык катмардагы калк үчүн медициналык кызматтарга бирдей жеткиликтүүлүктү камсыз кылууга көңүл бурат. Макала өлкөдөгү стоматология жардамын жакшыртуу үчүн клиникалык протоколдорду жана стандарттарды иштеп чыгуунун зарылдыгын баса белгилейт.
##submission.citations##
Вагнер В.Д. Должностные инструкции персонала. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2002. – 240 с.
Оспанова Г.Б. Маркетинг и менеджмент в стоматологии. – Алматы: КазНМУ, 2005. – 200 с.
Сахарова Э.Б. Приоритеты индивидуальной стоматологической профилактики. – СПб.: ЭЛБИ, 1994. – 91 с.
Боровский Е.В. Эндодонтическое лечение осложнений кариеса. – М.: Медицина, 2004. – 245 с.
Курахина Н.В. Руководство по первичной профилактике стоматологических заболеваний. – М.: МЕДпресс-информ, 2010. – 90 с.
Дмитриева Л.А., Максимовский Ю.М. Терапевтическая стоматология. – М.: МЕДпресс-информ, 2015. – 320 с.
