Социалдык адаптация: толук жана толук эмес үй-бүлөлөрдөгү мектеп окуучуларынын социалдык адаптациясынын өзгөчөлүктөрү (“Кут билим” ОТОК мисалында)
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.2.21Ключевые слова:
социалдык адаптация, жакынкы өнүгүү зонасы, эгоцентризм, «Кут билим» ОТОК, медиация, децентрация, өзүн-өзү актуалдаштыруу, оптикалык реализм, белгилер аркылуу ортомчулукАннотация
Макалада Л.С. Выготскийдин, Ж. Пиаженин жана К. Роджерстин фундаменталдык концепцияларынын негизинде окуучулардын социалдык адаптация процессине теориялык-методологиялык талдоо берилген. Автор үй-бүлөлүк түзүмдүн жогорку психикалык функциялардын калыптанышына жана когнитивдик децентрацияга тийгизген таасирин изилдейт. Толук эмес үй-бүлөлөрдөгү медиациянын жетишсиздигине өзгөчө көңүл бурулуп, ал балдардын эгоцентризминин узарышына себеп болгон фактор катары каралат. «Кут билим» окуу-тарбия комплексинин билим берүү чөйрөсүнүн мисалында мектептин жасалма медиацияны жана фасилитацияны камсыз кылган компенсатордук механизм катары ролу негизделген. Сапаттуу педагогикалык колдоо социалдык адаптацияны пассивдүү көнүүдөн инсандын чыгармачылык өзүн-өзү актуалдаштыруу актысына айландырууга мүмкүндүк берери далилденген.
##submission.citations##
Выготский, Л. С. Психология развития человека. — Москва: Смысл; Эксмо, 2005.
Выготский, Л. С. Орудие и знак в развитии ребенка. — Москва: Издательство Юрайт, 2017.
Пиаже, Ж. Конструирование реальности у ребенка / Пер. с фр. — Москва: Альма Матер, 2008.
Роджерс, К. Становление личностью: Взгляд на психотерапию / Пер. с англ. — Москва: Прогресс, 1994.
Rogers, C. R. On Becoming a Person: A Therapist's View of Psychotherapy. — Boston: Houghton Mifflin, 1961.
Piaget, J. The Construction of Reality in the Child. — New York: Basic Books, 1954.
Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
