Таратылган веб-платформаларда маданий мурасты интеллектуалдык талдоо жана презентациялоо ыкмалары (Ош облусунун мисалында)
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.1.15Ключевые слова:
маданий мурас, маалыматтарды казып алуу, бөлүштүрүлгөн веб-платформалар, метадайындар, семантикалык чагылдыруу, Ош облусу, санариптештирүү, маалымат системаларыАннотация
Ош облусунун мисалында маданий мурас объекттерин интеллекттик талдоо жана презентациялоо маселеси каралган. Иштин максаты – маданий мурас жөнүндө маалыматтарды бирдиктүү веб-ориентацияланган чөйрөдө интеграциялоо үчүн интеллекттик талдоо ыкмаларын жана маалыматтарды презентациялоо алгоритмдерин колдонуу ыкмасын негиздөө. Эл аралык жана регионалдык тажрыйбаларды карап чыгуунун негизинде метаданаларга жана платформанын архитектурасына талаптар түзүлдү, классификация ыкмалары жана семантикалык презентациялоо ыкмалары сүрөттөлдү. Жыйынтыктар чечимдердин салыштырма талдоосу жана сунушталган метаданалардын түзүлүшү менен мисалдалат.
##submission.citations##
Закон КР от 26.07.1999 № 91 «Об охране и использовании историко-культурного наследия».
Закон КР от 09.08.2012 № 163 «О нематериальном культурном наследии КР».
Конвенция об охране нематериального культурного наследия : ЮНЕСКО, 2003.
Аркабаев, Н. К. Оптимизация складского учёта с использованием технологий Интернета вещей и платформы .NET / Н. К. Аркабаев, А. С. Орозбаева, Т. А. Наралиев // Вестник Ошского государственного университета. – 2024. – № 4. – С. 150–163.
Doerr, M. The CIDOC Conceptual Reference Module: An Ontological Approach to Semantic Interoperability of Metadata / M. Doerr // AI Magazine. – 2003. – Vol. 24, No. 3. – P. 75–92.
Europeana Data Model (EDM) Definition : version 5.2.8 [Electronic resource] / Europeana Foundation. – 2017. – URL: https://pro.europeana.eu/page/edm-documentation
ISO 15836-1:2017. Information and documentation – The Dublin Core metadata element set – Part 1: Core elements. – Geneva : ISO, 2017.
ISO 21127:2023. Information and documentation – A reference ontology for the interchange of cultural heritage information. – Geneva : ISO, 2023.
Lagoze, C. The Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting : version 2.0 [Electronic resource] / C. Lagoze, H. Van de Sompel, M. Nelson, S. Warner. – 2002. – URL: https://www.openarchives.org/OAI/openarchivesprotocol.html
Letellier, R. Recording, Documentation and Information Management for the Conservation of Heritage Places / R. Letellier, R. Eppich. – Los Angeles : Getty Conservation Institute, 2007.
Oldman, D. Reshaping the Knowledge Graph by Connecting Researchers, Data and Practices in ResearchSpace / D. Oldman, D. Tanase // The Semantic Web – ISWC 2018 : Lecture Notes in Computer Science. – Cham : Springer, 2018. – P. 325–340.
Sulaiman-Too Sacred Mountain [Electronic resource] // UNESCO World Heritage List. – 2009. – URL: https://whc.unesco.org/en/list/1230
Han, J. Data Mining: Concepts and Techniques / J. Han, M. Kamber, J. Pei. – 3rd ed. – Waltham : Morgan Kaufmann, 2012. – 740 p.
Hyvönen, E. Publishing and Using Cultural Heritage Linked Data on the Semantic Web / E. Hyvönen // Synthesis Lectures on the Semantic Web. – San Rafael : Morgan & Claypool, 2012.
Азимов, Б. А. Окуу материалдарды жана курстарды автоматтык түрдө түзүү үчүн жасалма интеллект технологияларын колдонуу / Б. А. Азимов, А. К. Кудайбердиева // Евразия изилдөөлөрү ачык журналы. – 2025. – No. 4. – P. 47-57. – DOI 10.65469/eijournal.2025.4.5. – EDN YBAKOU.
Абдибаетова, А. А. Мектепке чейинки билим берүүчү мекеменин окуу процессин башкаруунун технологиясы / А. А. Абдибаетова, Ж. Р. Имаралиева // Евразия изилдөөлөрү ачык журналы. – 2025. – No. 1. – P. 1-9. – DOI 10.65469/eijournal.2025.1.1. – EDN TYEXDW.
