1930-жылдардагы Кыргызстанда кулактарды тап катары жоюу саясатынын ишке ашырылышы жана өзгөчөлүктөрү
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.1.10Ключевые слова:
Кыргызстан, колхоздоштуруу, кулакка тартуу, таптык күрөш, бай-манаптар, кулактар, репрессия, депортация, конфискацияАннотация
Бул макалада 1920-жылдардын аягы жана 1930-жылдардын башындагы Кыргызстандагы агрардык саясаттын маанилүү жана талаштуу маселелеринин бири – кулактарды тап катары жоюу процесси каралат. Изилдөөдө советтик бийликтин коллективдештирүү саясатынын максаттары, аны ишке ашыруунун механизмдери жана жергиликтүү шарттарды жетиштүү эске албаган административдик чаралар талданат. Ошондой эле кулакка каршы жүргүзүлгөн кампаниянын айыл чарбасына, салттуу чарба түзүлүшүнө жана айыл калкынын социалдык абалына тийгизген таасири көрсөтүлөт. Архивдик материалдардын, тарыхый булактардын жана илимий адабияттардын негизинде бул саясаттын аймактагы социалдык-экономикалык өзгөрүүлөргө алып келген кесепеттери илимий жактан бааланат. Макала тарыхый процесстерди жаңы көз караштан түшүндүрүүгө аракет кылат.
##submission.citations##
Абдрахманов Ж. 1916-жыл. Күндөлүктөр. Сталинге каттар. -Бишкек: «Улуу тоолор», 2016.
Абдрахманов, Б.Дж. Кыргызстандагы саясий репрессиянын курмандыктары (1920-1953 жж.). -Бишкек: Бийиктик плюс, 2020, том 1-10.
Алтымышова З.А. Совет бийлигинин Кыргызстандагы кулактарды тап катары жоюу саясатынын ишке ашырылышы (1920 - 30-жж.); тарых илимдеринин кандидаты окумуштуулук даражасын изденип алуу үчүн жазылган диссертация. -Бишкек, 2022.
Асанбаев, У. Советы Киргизии в борьбе за строительство социализма (1929-1932 гг.). - Фрунзе: Кыргызстан, 1968.
Бактыгулов, Дж. Из истории перехода киргизского крестьянства к оседлости и социалистическим способам хозяйствования. -Фрунзе: Кыргызстан, 1971.
Дaнилов.В.П, Ивницкий.Н.A, Ленинский кооперaтивный плaн и его осуществление в СССР // в кн. Очерки истории коллективизaции сельского хозяйствa в союзных республикaх, М.,1963, 25-38 бб.
Джуманалиев А. Политическая история Кыргызстана. – Бишкек: ОсОО «Дэми», 2005.
Джунушалиев, Дж. Кыргызстан: Преобразовательные процессы 20-30х годов, (Исторический анализ проблем созидания и трагедий); автореферат диссертации доктора исторических наук. -Бишкек, 1993.
История Киргизской ССР. С древнейших времен до наших дней в 5-т. том 3. -Фрунзе: Кыргызстан, 1986.
О порядке ликвидации байских и кулацких хозяйств врайонах сплошной коллективизации. КР БМА, ф. 23, оп. 1, д.148. 1-2-бб.
Протоколы заседаний Исполбюро и материалы № 7-25. КР БМ КСДА, ф.10, оп.1, д.201. 32-б.
Чокушев, Б. Классовая борьба в киргизских аилах в первые годы социалистических преобразований (1918-1924 гг.). – Фрунзе, 1970.
Жаркынбаев, Т., Разак уулу, Д., Алымбаев, Ж. Панисламистские и пантюркистские факторы в возникновении басмаческого движения // Вестник Ошского государственного университета. – 2025. №1. С. 113–130. https://doi.org/10.52754/16948610_2025_1_10
